Các lỗi của người mới lặp lại đến mức có thể liệt kê trước. Người nuôi lâu năm ở Lâm Đồng nghe kể là đoán được ngay chuyện gì đã xảy ra.
Biết trước thì tránh được phần lớn.
- Can thiệp quá nhiều là lỗi tốn kém nhất
- Thu mật sai lúc làm đàn không qua nổi mùa khó
- Quên chống kiến là nguyên nhân mất đàn hàng đầu
- Áp hướng dẫn của vùng khác vào Lâm Đồng cũng gây nhiều rắc rối
Can thiệp quá nhiều
Mới mua về, ngày nào cũng mở thùng xem. Cảm giác không làm gì là chưa chăm.
Nhưng mỗi lần mở là ong phải trám lại chỗ hở bằng nhựa cây, xáo trộn nhiệt độ bên trong, chúa ngừng đẻ một lúc.
Làm liên tục trong nhiều tuần thì đàn không lên nổi. Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng tốn kém nhất.
Cách đúng: mỗi tháng mở một lần vào mùa thuận là đủ, còn lại chỉ đứng nhìn cửa tổ.
Bảng lỗi và hậu quả
Xếp theo mức thiệt hại thường thấy.
| Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Mở thùng liên tục | Đàn không lên, chúa giảm đẻ | Mỗi tháng một lần là đủ |
| Quên chống kiến | Mất đàn nhanh, nhất là đàn yếu | Kiểm chân thùng hằng tuần |
| Thu mật quá tay | Đàn không qua tháng 12 đến tháng 2 | Chừa lại phần dự trữ |
| Tách đàn sai mùa | Mất cả tổ mẹ lẫn tổ con | Chỉ tách trong tháng 5 đến tháng 10 |
| Mua nhiều tổ ngay | Lỗi nhân lên theo số tổ | Bắt đầu hai ba tổ |
| Đặt tổ sai chỗ | Đàn yếu quanh năm | Nắng sáng, che chiều, xa khu phun thuốc |
Lỗi riêng ở Lâm Đồng
Ngoài các lỗi chung, người mới ở đây còn hay vấp vào đặc thù vùng.
độ cao quyết định tất cả, cùng một tỉnh nhưng vùng thấp và vùng trên cao khác hẳn nhau. Người từ vùng khác tới hoặc đọc hướng dẫn chung thường không lường trước điều này.
sương mù dày và ẩm cao làm mốc dễ phát triển trong thùng. Đây là thứ chỉ người ở lâu mới biết cách xử lý.
Cách tránh cả hai: hỏi người nuôi trong vùng trước khi bắt đầu, và chọn chỗ đặt tổ theo kinh nghiệm địa phương là chọn vùng thấp trong tỉnh, hướng nắng sáng, dùng thùng gỗ dày giữ nhiệt.
Vì sao biết rồi vẫn mắc
Phần lớn không phải do không biết mà do sốt ruột.
Thấy đàn chững lại thì bứt rứt, phải làm gì đó. Thấy bọng mật đầy thì muốn lấy. Thấy đàn đông thì muốn tách.
Nghề này đòi hỏi kiên nhẫn nhiều hơn kỹ thuật. Đó là thứ khó học nhất và cũng mất lâu nhất.
Cách giúp được: ghi chép. Khi có sổ, mình thấy được đàn đang đi theo nhịp bình thường của mùa chứ không phải có vấn đề, nên bớt can thiệp.
Ba việc làm được ngay
Kiểm chân chống kiến mỗi tuần. Vài phút mỗi tổ, chặn được nguyên nhân mất đàn phổ biến nhất.
Ghi một dòng mỗi tổ mỗi tháng. Năm phút, nhưng đổi lại là biết vì sao đàn này khoẻ đàn kia yếu.
Không thu mật trong năm đầu. Để đàn gây dựng, năm sau thu vẫn kịp.
Ba việc đơn giản này tránh được phần lớn thiệt hại của người mới.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Sốt ruột nên can thiệp khi đàn chỉ đang theo nhịp mùa
- Nghe một lời khuyên trên mạng rồi áp ngay cho cả trại
- So sánh đàn của mình với đàn ở vùng khí hậu khác
Câu hỏi thường gặp
Lỗi nào tốn kém nhất?
Mở thùng quá nhiều và quên chống kiến. Cả hai đều dễ tránh mà lại hay gặp nhất.
Mở thùng bao lâu một lần là hợp lý?
Khoảng một lần mỗi tháng vào mùa thuận. Mùa khó thì hạn chế hơn nữa.
Thấy đàn chững lại thì làm gì?
Đối chiếu với lịch mùa. Nếu đang vào tháng 12 đến tháng 2 thì đó là bình thường, chỉ cần để yên.
Có nên hỏi người bán khi gặp vấn đề không?
Rất nên, và hỏi sớm. Trại nghiêm túc sẵn sàng hỗ trợ.
Ở Lâm Đồng lỗi nào đặc thù nhất?
Không lường trước chuyện độ cao quyết định tất cả, cùng một tỉnh nhưng vùng thấp và vùng trên cao khác hẳn nhau, vì hướng dẫn chung không nhắc tới.