Cộng đồng nuôi ong dú Lâm Đồng: kết nối theo độ cao

Ở Lâm Đồng, hai người cùng nuôi ong dú có thể sống cách nhau chưa tới một giờ xe mà đàn ong lại sống trong hai thế giới khác hẳn. Một bên là vùng thấp quanh Bảo Lộc, Đạ Huoai, ấm và mưa dầm; một bên là cao nguyên quanh Đà Lạt, Lạc Dương, sáng sớm lạnh se, sương phủ tới gần trưa. Vì vậy, nói tới cộng đồng người nuôi ong dú ở tỉnh này thì không thể nói chung chung kiểu «cả tỉnh cùng một nhóm». Thứ có ích thật là những vòng quen biết nhỏ, xếp theo độ cao và theo kiểu vườn.

Vì sao ở Lâm Đồng phải tìm bạn nuôi cùng độ cao

Ong dú là ong nhiệt đới. Trời lạnh thì ong ra cửa muộn, về sớm, có hôm gần như không bay. Ở vùng cao, những buổi sáng mù sương kéo dài làm thời gian kiếm ăn trong ngày ngắn lại rõ rệt so với vùng thấp.

Cho nên câu hỏi đầu tiên khi làm quen một người nuôi khác không phải là «anh nuôi bao nhiêu thùng» mà là «anh đặt ong ở độ cao chừng nào, vườn trồng gì». Hai người cùng độ cao, cùng kiểu vườn mới so được với nhau. Người khác độ cao vẫn đáng quen, nhưng là để học cách nghĩ, không phải chép lịch làm.

Mỗi kiểu vườn mang tới nhóm một thứ khác nhau

Chuyện thuốc trong nhà kính: việc nên làm chung trước tiên

Rau và hoa trồng dày ở vùng cao thường phải phun thường xuyên. Ong dú bay quanh quẩn gần tổ, nên chỉ cần một nhà kính sát vườn phun lúc ong đang ra là đủ để đàn yếu đi trông thấy. Một mình người nuôi khó đi hỏi từng chủ vườn. Có nhóm thì dễ hơn: mỗi người phụ trách hỏi thăm vài nhà quanh mình, ai biết tin phun thì nhắn cả nhóm.

1. Ghi lại tên và số điện thoại các chủ vườn trong bán kính vài trăm mét quanh chỗ đặt ong.
2. Nhờ họ báo trước một hôm khi định phun, và đề nghị phun lúc chiều muộn khi ong đã về tổ.
3. Hôm có tin phun, đóng hẹp cửa tổ từ sớm, mở lại khi thuốc đã khô hẳn.

Đổi tổ giống: gần thì hơn xa

Một cái lợi lớn của việc quen người nuôi gần mình là có chỗ lấy tổ giống đã sống qua mùa lạnh ở chính vùng đó. Tổ tách từ đàn khoẻ của hàng xóm cùng độ cao thường bắt nhịp nhanh hơn tổ chở từ vùng nóng lên. Khi nhận tổ, nên hỏi rõ đàn mẹ đặt ở đâu, đã qua mấy mùa, có từng bị ruồi hay kiến phá không.

Ngược lại, nhóm cũng là chỗ để nói thẳng với nhau rằng không đi bắt tổ trong rừng. Đàn ong dú hoang là của rừng, và nhân đàn bằng cách tách từ đàn đang nuôi vừa bền hơn vừa không gây mang tiếng cho cả vùng. Đọc thêm cách các hộ chọn kiểu nuôi hợp với vườn nhà ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Nhóm nhỏ thì sinh hoạt thế nào cho bền

Năm bảy hộ gần nhau là vừa, gặp vào đầu mùa mưa và đầu mùa khô, giữ một nhóm nhắn tin chỉ để báo việc cần, và mỗi nhà tự ghi chép để có cái mà so.

Nhiều kinh nghiệm hay về mùa lạnh của người nuôi trong tỉnh đã được gom lại ở mục Kinh nghiệm người nuôi, có thể dùng làm đề tài cho buổi gặp đầu tiên.

Khi nhóm muốn học thêm hoặc cần giống

Có lúc cả nhóm cùng bí một chuyện: tách đàn thế nào cho chắc, nhận biết chúa mới, hay làm sao giữ mật ong dú cho khỏi lên men. Những lúc đó, ghé một trại đã nuôi lâu năm để xem tận tay thường nhanh hơn đọc. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có buổi tham quan và học thực hành, nhóm vài người đi cùng nhau thì vừa học vừa có dịp bàn lại với nhau trên đường về. Nếu nhóm cần thêm tổ giống, mật ong dú để bán kèm, hay các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật làm quà biếu, có thể xem các dòng hàng ở Ong Quý.

Câu hỏi thường gặp