Tìm trại ong dú gần nhà ở Lâm Đồng: chọn theo độ cao

Hỏi «trại ong dú gần nhà» ở Lâm Đồng thì câu trả lời không chỉ tính bằng cây số. Từ vùng đồi thấp lên cao nguyên chỉ một con đèo, nhưng nhiệt độ ban đêm đã khác hẳn. Một đàn ong dú lớn lên ở chỗ ấm, mang lên chỗ sương lạnh, thường phải mất cả mùa mới ổn, có đàn yếu hẳn đi.

Vì vậy, với người ở cao nguyên, thứ cần tìm là trại nuôi ở cùng độ cao, cùng kiểu sương gió với vườn mình. Trại cách hai tiếng xe mà cùng một kiểu khí hậu vẫn hợp hơn trại cách hai mươi phút nhưng nằm dưới chân đèo.

Vì sao độ cao quan trọng hơn khoảng cách

Ong dú là ong vùng nhiệt đới. Chúng không có cách sưởi tổ mạnh như ong mật, nên khi đêm lạnh, cả đàn co lại, ra kiếm ăn muộn hơn vào buổi sáng và nghỉ sớm hơn vào buổi chiều. Đàn đã quen nhịp đó thì sống tốt; đàn mới lên thì hụt hơi một thời gian.

Lâm Đồng có cả vùng cao lạnh quanh Đà Lạt, vùng trung bình như Bảo Lộc, Di Linh, lẫn những vùng thấp ấm hơn hẳn. Câu nên hỏi không phải «trại ở huyện nào» mà là «đêm ở trại lạnh cỡ nào so với chỗ mình».

Đối chiếu nhanh: chỗ mình và chỗ trại

Nhiều người ở vùng cao mua tổ dưới xuôi vì dễ tìm, về để ngoài hiên như ở dưới, rồi thắc mắc vì sao cửa tổ vắng tanh cả tháng.

Đi xem trại: chọn ngày và chọn giờ

Ở cao nguyên, buổi sáng sớm ong chưa ra. Đi xem lúc bảy giờ sáng thì tổ nào cũng trông như yếu. Nên tới khi nắng đã lên và trời ấm hẳn, thường từ giữa buổi sáng tới đầu giờ chiều. Ngày âm u, mưa phùn thì dời lại, vì nhìn cửa tổ hôm đó không nói được gì.

Những thứ nên tự mắt thấy

• Ong ra vào cửa tổ đều, có con mang phấn vàng ở chân sau.
• Thùng nuôi kín, không nứt, nơi đặt có mái che mưa và tránh gió lùa.
• Trại có nhiều tổ đặt cùng một chỗ, đúng kiểu người nuôi lâu năm, không phải vài thùng mới gom về.

Những câu nên hỏi

1. Đàn này tách từ tổ nào, tách bao lâu rồi? Đàn mới tách còn non, nên để thêm thời gian.
2. Đàn đã qua mùa mưa lạnh vừa rồi ở chính chỗ này chưa?
3. Ban đêm trại có che thêm gì cho thùng không, che thế nào?
4. Nếu mang về mà ong ra yếu, trại có chịu nghe điện hỏi lại không?

Ai trả lời chung chung kiểu «ong này nuôi đâu cũng được» thì nên dè chừng.

Mang tổ qua đèo cho an toàn

Ong dú chịu rung kém. Đường đèo cua gắt, xe nghiêng liên tục, tổ dễ bể bánh mật, mật chảy ra dính ong. Lạnh cộng xóc là hai cái hại cộng lại.

1. Nhờ trại bịt cửa tổ lúc chiều muộn hoặc sáng sớm, khi ong đã về đủ.
2. Chèn thùng bằng vải mềm hoặc xốp, đặt nằm đúng chiều, không chồng thùng lên nhau.
3. Đi lúc trời đã ấm, tránh đi đêm qua đèo khi sương xuống.
4. Không để tổ trong cốp kín nắng gắt; cabin có người ngồi được thì tổ cũng chịu được.
5. Về tới nơi đặt thùng vào chỗ cố định, để yên vài tiếng rồi mới mở cửa.

Chỗ đặt ở nhà nên có mái che, hướng đón nắng sáng, khuất gió lạnh buổi chiều.

Khi quanh mình không có trại nào

Ở những vùng cao xa, tìm mãi không ra trại cũng là chuyện thường. Khi đó có hai đường. Một là hỏi người nuôi trong vùng xem ai có đàn khỏe muốn tách bớt, chịu chờ tới đúng mùa. Hai là mua từ trại xa hơn, nhưng chọn thời điểm trời khô ráo, mang về rồi che chắn kỹ trong mấy tuần đầu. Đọc thêm cách giữ đàn qua tháng mưa lạnh ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Nếu muốn tham khảo một trại nuôi lâu năm

Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh là vùng thấp, nắng ấm quanh năm, nên đàn ở đó không phải đàn «sẵn quen lạnh». Nói thẳng điều này để mình cân nhắc: nếu vườn ở vùng cao, nên ưu tiên trại ngay trong vùng; còn nếu muốn hỏi kinh nghiệm chọn đàn, cách đóng gói khi đi xa, hay tìm mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng làm từ sáp ong dú để biếu người thân, có thể xem các dòng hàng của trại tại ongquy.com. Người ở vùng thấp của tỉnh, khí hậu gần với Tây Ninh hơn, thì nhận tổ giống từ trại vẫn là một lựa chọn đáng tính.

Câu hỏi thường gặp