Mua tổ ong dú ở Lâm Đồng: trại lớn hay hộ nhỏ, xét độ cao

Hỏi người nuôi ở Lâm Đồng nên mua tổ ong dú của trại lớn hay của hộ nhỏ, câu trả lời hay gặp lại là một câu hỏi khác: nhà anh chị ở độ cao nào. Cùng một tỉnh mà vùng trũng phía Bảo Lộc, Di Linh ấm hơn hẳn cao nguyên quanh Đà Lạt, sương xuống sớm, nắng lên muộn. Một tổ quen chỗ ấm đem lên chỗ lạnh sẽ phải mất cả mùa để lấy lại nhịp, có khi không lấy lại được.

Vì vậy bài này không xếp hạng trại to hay nhỏ, mà đặt cả hai lên cùng một cái cân: tổ đã quen khí hậu giống nhà mình chưa, người bán có theo mình qua mùa lạnh đầu không, đường chở có êm không.

Vì sao ở Lâm Đồng phải hỏi độ cao trước

Ong dú là ong nhiệt đới. Khi trời lạnh, đàn ra cửa ít, ong thợ đi kiếm ăn muộn và về sớm, ong chúa đẻ chậm lại. Ở vùng cao, những buổi sáng sương mù kéo dài nghĩa là mỗi ngày đàn có ít giờ làm việc hơn. Một đàn đã sống vài mùa ở chỗ như thế thường có lượng dự trữ mật phấn và cách bịt kín cửa tổ khác với đàn ở chỗ ấm.

Vì thế tổ khoẻ ở vùng thấp chưa chắc hợp nhà trên cao. Hỏi thẳng người bán: tổ nuôi ở đâu, đã qua mấy mùa lạnh.

Đặt trại lớn và hộ nhỏ lên cùng một cân

Không có cột nào thắng tuyệt đối. Người mới mua vài tổ, nhà ở vùng cao thì hộ nuôi cùng xã có lợi thế lớn. Người cần nhiều đàn đều nhau thì trại có nhiều tổ dễ đáp ứng hơn.

Năm câu nên hỏi trước khi xuống tiền

1. Tổ đang đặt ở đâu, nuôi ở đó bao lâu rồi? Câu này cho biết tổ đã quen khí hậu gì.
2. Tổ này tách ra từ đàn nào, tách khi nào? Đàn vừa tách quá gần ngày bán sẽ còn mỏng, nhất là khi đem lên chỗ lạnh.
3. Xung quanh có vườn cà phê, rau hoa phun thuốc không? Người bán thật thà sẽ nói được mùa nào hàng xóm phun nhiều.
4. Nếu tổ yếu trong mấy tuần đầu thì xử lý ra sao? Không cần hứa đổi trả, nhưng phải có cách hướng dẫn rõ ràng.
5. Cho xem tổ mở nắp được không? Nhìn tận mắt bầu mật, bầu phấn và đĩa ấu trùng vẫn là cách chắc nhất.

Chọn lúc nhận tổ theo nhịp trời Lâm Đồng

Lâm Đồng có mùa mưa dài và mùa khô se lạnh. Những tuần cuối năm, gió mùa đông bắc tràn về kèm sương sáng, là quãng đàn hoạt động chậm nhất. Nhận tổ mới vào lúc này, đàn vừa chịu xóc đường vừa phải chống lạnh, rất dễ hụt.

• Lúc nên nhận: khi trời bắt đầu ấm dần, có hoa cà phê, hoa dại ven đồi, ong ra cửa đều từ sáng.
• Lúc nên tránh: đợt lạnh sâu, đêm xuống thấp, sáng sương mù đến gần trưa.

Muốn hiểu kỹ hơn từng quãng trong năm, đọc thêm mục Khí hậu & mùa vụ của trang.

Đoạn đèo là chỗ hay hỏng tổ

Từ vùng thấp lên cao hay ngược lại đều phải qua đèo, đường cua gấp, xe phanh liên tục. Ong dú không có ngòi đốt nên chở không đáng sợ, nhưng bầu mật bên trong làm bằng sáp mỏng, xóc mạnh là vỡ, mật chảy dính ong.

• Bịt cửa tổ vào buổi tối khi ong đã về đủ, chở lúc trời mát.
• Chèn tổ thật chặt, đặt đúng chiều như lúc nuôi, không xếp nghiêng.
• Đặt tổ lên giá cao, chống kiến, chỗ ấm có mái che, hướng cửa đón nắng sớm.

Khi nào nên mua thẳng từ trại chuyên

Có những lúc quanh nhà không có ai bán, hoặc mình muốn đàn đông, đều, có người hướng dẫn bài bản từ đầu. Khi ấy mua từ một trại nuôi chuyên vẫn là lựa chọn hợp lý, miễn trại nói rõ tổ được nuôi ở đâu và chịu hướng dẫn mình qua mùa lạnh đầu tiên. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật; hỏi trước tình hình tổ, thời điểm chở lên vùng cao rồi hẵng đặt. Còn nếu muốn tìm người bán gần nhà mình trước, có thể dạo chợ mua bán tổ giữa người nuôi hoặc xem mục Mua bán tại chỗ.

Câu hỏi thường gặp