Nhận tổ ong dú ở Lâm Đồng: lịch hỗ trợ 30 ngày đầu

Ai nhận tổ ong dú về Đà Lạt, Bảo Lộc, Di Linh hay Đơn Dương cũng hay hỏi cùng một câu: mua xong thì người bán còn giúp được gì, và mình nên tự làm gì. Ở cao nguyên mát lạnh, câu trả lời không giống dưới đồng bằng. Đêm lạnh, sương mù buổi sớm và mùa mưa kéo dài làm đàn ong dú ra khỏi tổ muộn, về tổ sớm. Một đàn vừa đổi chỗ ở mà lại gặp mấy ngày mưa dầm liền thì thời gian để định vị và kiếm ăn rất ít.

Vì vậy bài này không bàn chung chung chuyện bảo hành. Nó đi theo nhịp từng tuần trong tháng đầu, chỉ rõ tuần nào việc gì do người nuôi tự làm, tuần nào nên nhờ người bán, và ở Lâm Đồng thì phải chỉnh gì cho hợp khí hậu.

Trước ngày nhận: chuẩn bị chỗ đặt theo kiểu cao nguyên

Dưới miền xuôi, người ta lo che nắng. Trên này phải lo ngược lại: tìm chỗ có nắng sớm rọi vào cửa tổ để ong được sưởi ấm và ra làm việc sớm hơn, đồng thời tránh luồng gió lạnh thổi thẳng vào cửa. Hiên nhà hướng đông, một góc vườn cà phê hoặc vườn hồng có bờ rào chắn gió là những chỗ nhiều người chọn.

• Kê thùng cao khỏi mặt đất, chân kê có chén nước hoặc quét chất chống kiến không độc.
• Che mái để nước mưa không hắt vào khe thùng. Thùng ẩm lâu ngày dễ mốc.
• Không đặt sát nhà kính trồng rau, hoa: bên trong có thể phun thuốc, và mái nhà kính hắt nóng buổi trưa.
• Hỏi người bán xem thùng có cần lót thêm hay bọc thêm lớp giữ ấm vào mùa lạnh không, vì mỗi kiểu thùng một khác.

Muốn biết vùng mình có những nguồn hoa nào theo từng tháng, có thể xem thêm chuyên mục Nguồn hoa địa phương.

Lịch 30 ngày đầu: việc của mình và việc của người bán

Bảng này là khung tham khảo. Mỗi người bán có cách làm riêng, nhưng nếu họ không nói được mình sẽ hỗ trợ vào những mốc nào thì nên hỏi thẳng trước khi nhận tổ.

Mùa mưa dầm: chuyện ong ít ra không có nghĩa là đàn hỏng

Người mới ở Lâm Đồng hay hoảng khi thấy cả ngày cửa tổ vắng ong. Thật ra với trời mưa, sương dày, đàn ong dú ở trong tổ là bình thường. Điều cần nhìn là phản ứng của đàn khi trời vừa hửng nắng: nếu ong ra lại đều, mang phấn về, cửa tổ vẫn được giữ gọn thì đàn còn khoẻ.

Lúc nào thì nên nhắn người bán

• Trời nắng lại hai ba hôm mà cửa tổ vẫn không thấy ong hoạt động.
• Thấy kiến bò thành hàng vào thùng hoặc nhiều ong chết ngay trước cửa.
• Thùng bị nước thấm vào, đáy ẩm, có mùi lạ.
• Cửa tổ bị phá, có dấu thằn lằn, nhện hoặc chim rình bắt ong.

Gửi kèm ảnh chụp cửa tổ và một đoạn video ngắn quay vào giờ nắng. Người có kinh nghiệm nhìn nhịp ra vào là đoán được phần lớn tình hình mà không cần mở thùng.

Những việc đừng làm dù được người khác khuyên

Trên các nhóm nuôi ong có không ít lời khuyên được chép từ vùng nóng, áp lên cao nguyên thì phản tác dụng.

1. Không mở thùng để «xem thử» trong tháng đầu. Mỗi lần mở, đàn mất nhiệt và phải trám lại, ở xứ lạnh việc này tốn sức hơn hẳn.
2. Không dời chỗ liên tục để tìm chỗ ấm hơn. Đã đặt thì để yên, nếu thật sự sai chỗ thì hỏi người bán cách dời đúng.
3. Không tự ý cho ăn nước đường. Đàn giao đi thường có sẵn dự trữ, cho ăn khi chưa cần dễ hút kiến tới.
4. Không tính chuyện lấy mật trong năm đầu. Để đàn tích trữ qua mùa mưa và đêm lạnh.

Chuyện thực tế từ người nuôi các vùng khác được gom ở chuyên mục Kinh nghiệm người nuôi.

Thoả thuận gì với người bán trước khi trả tiền

Hỗ trợ sau bán chỉ có ý nghĩa khi hai bên hiểu giống nhau. Nên hỏi rõ: liên hệ bằng kênh nào, trong bao lâu thì được hỗ trợ, trường hợp nào được xem lại tổ và trường hợp nào là do chăm sai. Ghi lại bằng tin nhắn cho chắc. Người bán đáng tin thường chủ động nói phần này trước, không đợi bị hỏi.

Với tổ phải chở lên dốc đèo, cũng nên hỏi người bán đóng gói thế nào, đi giờ nào trong ngày để tránh nắng gắt và xóc lâu.

Tìm tổ giống và người đồng hành

Nếu đang tìm nơi mua tổ giống có người theo sát sau khi bán, trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhận tư vấn chọn đàn hợp khí hậu, hướng dẫn đặt tổ và giải đáp trong thời gian đầu. Trại cũng có mật ong dú, sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật cho người muốn dùng thử trước khi nuôi. Xem thông tin tại ongquy.com. Muốn ghi chép đàn theo từng tuần như bảng ở trên cho gọn, có thể dùng app quản lý trại ong để gửi người bán xem lại khi cần.

Câu hỏi thường gặp