Hoa dại quanh nhà ở Lâm Đồng: nguồn ăn ong dú bị bỏ quên

Ở Lâm Đồng, buổi sáng nhiều hôm sương còn đọng tới tận giữa buổi. Ong dú là loài quen khí hậu nóng, nên những hôm như vậy đàn chỉ thật sự ra khỏi tổ khi nắng đã lên cao và tắt hoạt động sớm khi chiều trở lạnh. Thời gian bay mỗi ngày ngắn lại, và ong cũng không đi xa. Điều đó biến khoảng sân, bờ rào, luống rau ngay sát nhà thành chỗ quan trọng nhất của cả vùng hoa.

Vấn đề là chính những chỗ đó lại hay bị dọn sạch nhất. Người trồng rau quen nhổ cây già, phát bờ, đốt cỏ cho gọn. Bài này giúp nhìn lại khoảng đất quanh nhà bằng mắt của đàn ong.

Vì sao ở vùng cao, hoa gần nhà lại quyết định

Ở đồng bằng, một đàn ong dú có cả ngày nắng ấm để đi kiếm ăn. Ở cao nguyên mát, khung giờ đó hẹp hơn nhiều, nhất là những tháng cuối và đầu năm. Ong phải làm việc trong vài tiếng nắng đẹp nhất. Đi xa thì mất nhiều thời gian trên đường, về trễ gặp gió lạnh.

Vì vậy, một đám hoa nhỏ cách tổ vài chục bước có giá trị hơn một đồi hoa ở bên kia thung lũng. Ong dú lại có thân nhỏ, hợp với hoa li ti, nên những cây người ta coi là cỏ thường lại là món ăn rất vừa miệng.

Một vòng quanh nhà vườn Lâm Đồng: chỗ nào có hoa

Thử đi một vòng quanh nhà vào lúc nắng đẹp nhất trong ngày, mang theo cuốn sổ. Những chỗ dưới đây thường có ong ghé:

1. Luống rau cuối vụ. Cải để già trổ ngồng hoa vàng, ngò và thì là ra tán hoa nhỏ li ti, hành hẹ lên bông tròn. Đây là thứ đặc trưng nhất của vùng trồng rau và gần như không tốn gì.
2. Bờ rào và mép dốc. Các loại cây bụi, dây leo tự mọc ở mép đất thường nở hoa nhỏ theo mùa.
3. Bụi dã quỳ. Hoa vàng to dễ thấy, nở rộ khi trời chuyển mùa khô lạnh. Ong dú hay ghé lấy phấn và mật.
4. Dưới tán cà phê, bơ, sầu riêng. Lớp cỏ hoa thấp mọc trong mùa mưa.
5. Chậu và luống hoa trước nhà. Hoa trồng làm cảnh, nhất là loại hoa đơn, cánh mở.

Ghi lại chỗ nào có ong, ong đậu loại hoa gì, vào tháng nào. Chỉ sau một năm, cuốn sổ đó sẽ thành bản đồ nguồn hoa riêng của vườn nhà.

Bảng so: thứ thường bị dọn và cách giữ lại

Độ cao khác nhau, lịch hoa cũng khác

Lâm Đồng không phải một khối khí hậu. Vùng thấp ấm hơn, ong bay được nhiều giờ hơn. Vùng cao quanh các thành phố mát lạnh hơn hẳn, đàn hoạt động yếu hơn, cần chăm kỹ hơn. Cùng một loài cây, lên cao vài trăm mét đã có thể nở muộn hơn.

Vì vậy đừng chép lịch hoa của người ở huyện khác. Cách chắc nhất là quan sát chính vườn mình. Nếu ở vùng cao và lạnh, nên đặt tổ ở chỗ đón nắng sớm, khuất gió, và gom hoa về gần đó. Đọc thêm về ảnh hưởng thời tiết trong mục Khí hậu & mùa vụ.

Ba việc làm được ngay tuần này

• Chọn một luống rau sắp hết vụ, để lại một hàng cho trổ hoa thay vì nhổ hết.
• Đánh dấu những bụi dã quỳ gần tổ nhất, dặn người nhà không phát trong mùa nở.
• Không phun thuốc trừ sâu lên rau đang ra hoa vào giờ ong bay. Nếu bắt buộc phải phun, làm lúc chiều muộn khi ong đã về tổ.

Những việc này không làm vườn bừa bộn. Chúng chỉ đổi thói quen dọn dẹp một chút, đủ để đàn ong qua mùa lạnh nhẹ nhàng hơn.

Bắt đầu với một đàn ong dú ở vùng cao

Nếu đang ở Lâm Đồng và muốn thử nuôi, nên bắt đầu ít đàn, đặt ở vùng ấm nhất trong vườn và theo dõi một mùa lạnh trước khi mở rộng. Tổ giống nên lấy từ đàn được nhân bằng cách tách, khỏe, có ong chúa rõ ràng, không lấy tổ bắt từ rừng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú và các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; người ở xa có thể hỏi trại cách chọn và vận chuyển tổ cho phù hợp với khí hậu mát. Để ghi lại lịch hoa và tình trạng từng đàn qua các tháng, có thể dùng app quản lý trại ong thay cho cuốn sổ tay.

Muốn nghe thêm người nuôi trong vùng chia sẻ, xem mục Kinh nghiệm người nuôi.

Câu hỏi thường gặp