Mật ong dú Lâm Đồng: vị đổi theo từng độ cao

Lên Đà Lạt hỏi mua mật ong dú, nhiều khi người bán lắc đầu, hoặc chỉ có vài chai nhỏ. Không phải vì người Lâm Đồng không biết nuôi, mà vì ong dú là loài ưa ấm. Ở độ cao vùng trung tâm cao nguyên, đêm lạnh, sương dày, đàn ong dú hoạt động chậm, kiếm ăn ít giờ trong ngày, mật thu được rất ít. Xuống thấp hơn một chút, về phía Bảo Lộc, Di Linh hay vùng thấp phía nam tỉnh, chuyện lại khác.

Vì vậy muốn hiểu mật ong dú Lâm Đồng mang hương vị gì, cách gọn nhất là chia theo độ cao, chứ không gom cả tỉnh vào một câu.

Vì sao cao nguyên lạnh lại ít mật ong dú

Ong dú không có lớp «áo ấm» như ong mật thường. Ong mật thường co cụm lại sinh nhiệt khi trời lạnh, còn ong dú chủ yếu dựa vào nhiệt độ bên ngoài và lớp vỏ tổ. Sáng sương mù, ong chưa ra cửa; chiều nắng vừa tắt, ong đã về. Số giờ kiếm ăn trong ngày ngắn lại thì mật cũng ít đi, và đàn phải dùng phần lớn để nuôi chính mình.

Người nuôi ở vùng cao phải chọn chỗ hướng nắng sáng, kín gió, thùng vách dày, có khi bọc thêm lớp giữ ấm vào những tháng lạnh nhất. Kỹ thuật cụ thể có trong chuyên mục Khí hậu & mùa vụ.

Ba tầng độ cao, ba kiểu mật

Bảng trên là khung để hình dung, ranh giới giữa các tầng không rạch ròi. Một trại ở Di Linh đặt trong thung lũng kín gió có thể cho mật nhiều hơn trại ở vùng thấp nhưng nằm giữa đồi trống.

Những nguồn hoa ghi dấu lên mật Lâm Đồng

Cà phê

Đồi cà phê nở trắng vào mùa khô, sau mưa trái mùa hoặc đợt tưới. Mỗi đợt nở ngắn nhưng dày hoa, là lúc đàn ong dú vùng giữa tích mật nhanh nhất. Mật sau đợt này thường sáng màu hơn, mùi hoa gọn.

Chè

Vùng chè quanh Bảo Lộc có hoa chè nở rải rác, hoa nhỏ màu trắng nhị vàng. Không phải nguồn mật lớn nhưng đỡ cho đàn qua quãng giữa hai đợt cà phê.

Dã quỳ cuối năm

Mùa dã quỳ vàng các triền đồi cuối năm là nguồn phấn lớn cho ong. Phấn nhiều thì đàn sinh sản mạnh, chuẩn bị quân số cho mùa cà phê sau đó. Mật thu quãng này thường có màu đậm hơn.

Hoa vườn và cây ăn trái

Sầu riêng, bơ, mắc ca và các vườn hoa quanh nhà góp thêm từng đợt nhỏ. Trại gần vườn đa dạng thì mật ít khi có một mùi đơn.

Ghi chép từng đợt thu để hiểu mật của chính trại mình

Ở vùng có nhiều độ cao như Lâm Đồng, kinh nghiệm của trại bên kia đèo chưa chắc đúng với trại mình. Cách chắc nhất là tự ghi: ngày thu, thùng nào, quanh đó cây gì đang nở, trời ẩm hay khô, mật màu gì, nếm thấy gì. Ghi đều một hai năm sẽ thấy rõ đợt nào đáng giữ riêng, thùng nào đặt sai chỗ.

• Đánh số từng thùng, ghi vị trí và hướng nắng.
• Mỗi lần mở tổ ghi tình trạng đàn: nhiều ong, ít ong, có kiến hay không.
• Mỗi lần thu ghi lượng ước chừng, màu và vị.

Ai thích ghi trên điện thoại thì app quản lý trại ong có sẵn chỗ ghi chép đàn và lịch kiểm tra. Kinh nghiệm của các trại trong tỉnh được góp ở Kinh nghiệm người nuôi.

Muốn nếm mật ong dú đối chiếu

Vì mật ong dú vùng cao hiếm và mỗi chai một vị, nhiều người muốn có một chai mật vùng thấp để so. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh, vùng nắng ấm quanh năm, có mật ong dú, tổ ong dú giống, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật, xem tại ongquy.com. Người ở Lâm Đồng muốn bắt đầu nuôi cũng nên hỏi kỹ giống có hợp độ cao nơi mình không trước khi mua tổ.

Câu hỏi thường gặp