Mô hình nuôi ong dú hợp từng vùng Lâm Đồng

Nói nuôi ong dú ở Lâm Đồng mà không nói đang đứng ở độ cao nào thì gần như vô nghĩa. Từ đồi chè Bảo Lộc, rẫy cà phê Di Linh, vườn sầu riêng vùng thấp phía nam, tới phố núi Đà Lạt, mỗi nơi một kiểu trời. Sau đợt sắp xếp tỉnh năm 2025, Lâm Đồng còn gồm cả vùng đồi Đắk Nông cũ và dải ven biển Bình Thuận cũ, nên chuyện chọn mô hình càng phải tính theo từng vùng.

Vì vậy câu hỏi đúng không phải là Lâm Đồng nuôi kiểu gì, mà là chỗ mình đứng thuộc tầng nào, và tầng đó hợp kiểu nuôi nào.

Bước một: xác định mình đang ở tầng nào

Không cần máy đo, chỉ cần nhìn cây trồng quanh nhà là đoán được khá sát. Nơi trồng sầu riêng, điều, cây ăn trái nhiệt đới tốt thì ong dú gần như sống như ở Đông Nam Bộ. Nơi trồng chè, cà phê là tầng giữa, mát quanh năm, mưa nhiều. Nơi trồng rau, hoa ôn đới, có rừng thông là tầng cao, ong dú chạm ngưỡng chịu đựng.

Bước hai: chọn kiểu bố trí theo đất mình có

Khi đã biết tầng, đến lượt quỹ đất. Người có vườn cà phê, chè hay cây trái vài sào thì kiểu hợp nhất là cụm tổ: ba đến năm thùng đặt chung một giá có mái, mỗi cụm cách nhau một quãng trong vườn. Gom thành cụm dễ chống kiến, dễ che mưa, mỗi lần đi kiểm không bỏ sót tổ nào.

Người có rẫy rộng nhưng ở xa nhà, như nhiều rẫy cà phê vùng đồi, thì phải cân nhắc chuyện trông coi. Tổ để quá xa, lâu lâu mới ghé, gặp kiến hay thằn lằn phá là mất cả đàn mà không biết. Nên đặt cụm tổ gần chòi rẫy hoặc nơi có người qua lại hằng ngày.

Còn ai chỉ có cái sân, thì hai ba tổ dưới mái hiên vẫn là khởi đầu tốt, dù ở tầng nào.

Bước ba: điều chỉnh theo mưa nắng của vùng

Vùng mưa dài: lo khô ráo

Bảo Lộc và Di Linh nổi tiếng mưa nhiều, mưa kéo dài cả mùa. Ở đây thùng phải kín, thành dày, có mái che rộng vành và kê cao khỏi mặt đất. Đầu mùa mưa nên kiểm đáy thùng, trét lại khe hở, dọn lá mục quanh giá tổ.

Vùng nắng gió: lo bóng mát và nước

Ở dải ven biển phía đông nam tỉnh, thứ hại ong dú lại là cái nóng ban trưa phả vào thành thùng và gió mang cát. Đặt tổ dưới tán cây, hướng cửa tránh gió chính, để sẵn một khay nước có đá sỏi cho ong đậu uống.

Vùng cao: lo gió lùa đêm

Lên tới phố núi thì nguyên tắc là nắng sớm vào cửa tổ, lưng tựa vật chắn gió, hạn chế mở tổ vào những ngày rét. Nuôi ít, đừng kỳ vọng nhiều mật.

Lịch hoa từng vùng trong tỉnh được gom lại ở mục Nguồn hoa địa phương, nên xem trước khi quyết số tổ.

Cẩn thận với mùa phun thuốc

Lâm Đồng là vùng nông nghiệp thâm canh: cà phê, rau, hoa, sầu riêng đều có những đợt phun thuốc dày. Ong dú bay kiếm ăn trong bán kính quanh tổ, nên thuốc phun ở vườn hàng xóm cũng tới được đàn của mình. Hai việc nên làm: hỏi trước lịch phun của các vườn sát bên, và khi biết có đợt phun lớn thì che kín cửa tổ từ sáng sớm tới chiều tối hôm đó. Nhiều đàn chết hàng loạt chỉ vì một buổi phun mà chủ tổ không hay biết.

Nguồn giống và nơi học nghề

Dù ở tầng nào, cách khởi đầu an toàn là mua tổ giống đã quen nuôi thùng, giữ khỏe một mùa rồi mới tách đàn để nhân lên. Không bắt tổ trong rừng: vừa hại đàn tự nhiên, vừa hay chết khi chuyển về. Muốn tìm tổ giống từ người nuôi gần mình hoặc bán bớt mật khi đàn đã lên, có thể đăng tin ở chợ ong dú, nơi người nuôi trao đổi tổ và mật với nhau.

Còn nếu muốn có nguồn tổ giống ổn định, mật ong dú nhà nuôi hay vài món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật để biếu, trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh là chỗ quen của nhiều người nuôi, xem tại ongquy.com. Muốn nghe người nuôi quanh tỉnh kể lại đã làm thế nào, ghé mục Trại ong trong vùng.

Câu hỏi thường gặp