Mua tổ giống ong dú ở Lâm Đồng: chọn đàn theo độ cao

Lên Lâm Đồng nuôi ong dú, câu hỏi đầu tiên không phải mua của ai, mà là đàn đó đã từng sống ở độ cao nào. Một tổ khoẻ dưới vùng thấp ấm áp, mang lên vùng cao sương lạnh, có thể chững hẳn suốt mấy tháng đầu dù người bán không hề nói sai điều gì. Ong dú là loài ưa ấm; chúng không tự đổi nết theo chủ mới.

Vì vậy, khi người Lâm Đồng hỏi mua tổ giống tại chỗ có lợi gì, câu trả lời gọn nhất là: mua được một đàn đã qua được chính cái lạnh mà vườn mình sắp bắt nó chịu.

Độ cao mới là thước đo, không phải địa giới tỉnh

Cùng mang tên Lâm Đồng nhưng vùng trũng ấm, rừng thông lưng chừng và cao nguyên sương mù là ba thế giới khác nhau đối với ong dú. Nhiệt độ buổi sáng quyết định mấy giờ ong bắt đầu bay. Ở chỗ lạnh, ong ra muộn, về sớm, ngày kiếm ăn ngắn lại. Một đàn quen giờ giấc ấy sẽ tích mật và giữ ấm tổ theo đúng nhịp đó.

Vậy nên đừng chỉ hỏi người bán ở huyện nào. Hãy hỏi đàn đặt ở độ cao tương đương vườn mình không, buổi sáng ở đó có sương dày không, gió có lùa thẳng vào hàng tổ không. Câu trả lời càng khớp với vườn nhà, càng đỡ phải chờ đàn làm quen.

Xem tổ vào buổi sáng lạnh, đừng xem lúc trưa nắng

Trưa nắng thì tổ nào cũng có vẻ nhộn nhịp. Lợi thế lớn nhất của việc mua trong vùng là có thể đến trại từ sớm, khi trời còn se lạnh, để thấy đàn thật sự ra sao.

1. Đến khi nắng vừa lên. Đàn khoẻ sẽ có ong đứng gác ở ống cửa và bắt đầu có lượt bay ra đều.
2. Nhìn ống cửa tổ: nhựa và sáp còn mới, không khô nứt, không bị bỏ hoang.
3. Ngó quanh chân tổ: ít ong chết rải rác, không có đàn kiến bò thành hàng lên tổ.
4. Khi người bán mở nắp: bánh nhộng xếp kín, có bầu mật bầu phấn ở rìa, không có mùi chua hôi hay dòi ruồi.
5. Hỏi đàn đã được tách từ bao lâu. Đàn mới tách quá sát ngày bán thường cần thêm thời gian ổn định.

Mua xa, người ta thường chỉ nhận ảnh chụp lúc ong đông nhất. Mua gần, mình chọn được giờ xem.

Đường đèo ngắn hơn, đàn đỡ sốc hơn

Chở tổ ong dú qua nhiều đèo dốc là chuyện cần tính. Hộp tổ bị dồn lắc thì bầu mật có thể vỡ, mật chảy xuống làm ong dính ướt. Quãng đường càng dài, số lần dừng đổ, nắng gắt giữa trưa và rung lắc càng nhiều. Mua trong vùng, có thể đóng cửa tổ lúc tối khi ong đã về đủ, chở trong một quãng ngắn và đặt xuống ngay trong đêm hoặc sáng sớm hôm sau.

Một điểm dễ quên: đàn mới chuyển về nên đặt ở chỗ cố định ngay từ đầu, không xê dịch thêm vài lần, vì ong ghi nhớ vị trí cửa tổ để bay về.

Người bán gần biết điều mà bản đồ không ghi

Một trại nuôi lâu năm ở Lâm Đồng thường biết mùa nào cà phê nở trắng đồi, khu nào trồng rau trong nhà kính phun thuốc dày, chỗ nào còn rừng và bờ bụi giữ hoa dại cho mùa mưa. Những hiểu biết đó giúp người mua chọn chỗ đặt tổ và biết lúc nào nên che chắn, lúc nào nên để yên. Xem thêm các ghi chép trong mục Nguồn hoa địa phương để đối chiếu với vườn nhà.

Sau khi mua, nếu đàn có biểu hiện lạ, người bán gần có thể ghé xem hoặc mình mang ảnh, mang tổ tới hỏi. Khoảng cách ngắn biến lời hứa hỗ trợ thành việc làm được.

Khi trong vùng không có đàn hợp ý

Không phải lúc nào cũng tìm được trại cùng độ cao, cùng kiểu vườn. Khi đó, mua đàn từ vùng ấm hơn vẫn được, miễn là chịu khó: chọn thời điểm chuyển vào đầu mùa khô khi trời bớt mưa, đặt tổ ở chỗ đón nắng sớm, kín gió, và chấp nhận năm đầu đàn chủ yếu lo giữ quân, chưa nên trông vào mật. Mục Khí hậu & mùa vụ có thêm gợi ý chọn tháng.

Muốn mua có người hướng dẫn tận tình

Nếu đang tìm hiểu trước khi xuống tiền, có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại nuôi và bán tổ ong dú giống, mật ong dú, cùng các sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật. Người ở Lâm Đồng có thể nhờ trại tư vấn cách chọn đàn, cách chở và cách giữ ấm cho tổ ở vùng cao, kể cả khi cuối cùng quyết định mua của một trại gần nhà hơn. Ai muốn tìm người nuôi đang bán tổ quanh khu mình thì xem thêm trên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp