Mua bán ong dú ở Lâm Đồng: rủi ro từ khí hậu lạnh

Ong dú là loài ong của xứ nóng. Ở Lâm Đồng, chỗ thì mát dịu như Bảo Lộc, Di Linh, chỗ thì lạnh hẳn về đêm như Đà Lạt và các vùng cao quanh đó. Nhiều người mua tổ ong dú từ các tỉnh phía dưới chở lên, tổ khoẻ, người bán đàng hoàng, vậy mà vài tuần sau đàn co lại, ít bay. Hai bên dễ trách nhau, trong khi nguyên nhân chính là khí hậu đổi quá đột ngột.

Ở vùng này, phòng rủi ro mua bán phải bắt đầu từ câu hỏi: tổ này có hợp với chỗ mình định nuôi không — trước cả câu hỏi người bán có đáng tin không.

Ba câu hỏi trước khi mua

1. Tổ này đang sống ở đâu?

Tổ nuôi lâu ở vùng thấp, nóng quanh năm và tổ nuôi trong tỉnh đã qua mấy mùa lạnh là hai chuyện khác nhau. Hỏi rõ địa điểm, nếu được thì hỏi tổ đã qua mùa lạnh nào chưa.

2. Mình định đặt tổ ở độ cao nào?

Nuôi ở vùng mát dịu, thấp hơn trong tỉnh, khác xa với nuôi ở vùng cao đêm lạnh. Nếu nhà ở nơi rất lạnh, cần cân nhắc kỹ hơn có nên nuôi không, hay nuôi ít tổ để thử trước.

3. Mua vào lúc nào trong năm?

Rước tổ về giữa đợt lạnh, hoặc giữa mùa mưa dầm kéo dài nhiều ngày không nắng, là lúc đàn khó làm quen chỗ mới nhất. Chọn những tuần trời ấm, có nắng, cây quanh nhà đang ra bông.

So sánh nguồn tổ

Chỗ đặt ở cao nguyên

Ở vùng nóng người ta lo che nắng cho tổ. Ở Lâm Đồng thì ngược lại, nhiều khi phải lo cho tổ đón được nắng.

• Cửa tổ quay về hướng đón nắng sớm, để ong ra làm việc sớm hơn trong ngày.
• Đặt chỗ kín gió, sát tường, dưới hiên — gió lạnh lùa qua thùng làm đàn mất nhiệt.
• Thùng gỗ đủ dày, kín khe, có mái che mưa. Không đặt sát đất ẩm.
• Nhà kính, nhà lưới trồng rau hoa phổ biến trong tỉnh; nếu đặt gần, lưu ý thuốc bảo vệ thực vật phun trong đó.

Các kiểu nuôi hợp với nhà vườn cao nguyên có ở mục Mô hình nuôi phù hợp, còn nhịp lạnh ấm trong năm xem ở Khí hậu & mùa vụ.

Thoả thuận cho công bằng với cả hai bên

Ở vùng lạnh, một điều nên nói thẳng từ đầu: tổ yếu ngay khi nhận (nhiều xác, ong bò không bay) là chuyện người bán và khâu chở cần xem lại; còn tổ khoẻ khi nhận nhưng sa sút dần vì không quen lạnh thì phần lớn là rủi ro của người nuôi. Ghi điều này trong tin nhắn trước khi trả tiền thì về sau không ai thấy mình bị thiệt.

1. Cọc vừa phải, chuyển khoản có ghi nội dung.
2. Hẹn giao ban ngày trời ấm; xe qua đèo nên chèn thùng chặt, để thẳng.
3. Nhận tổ thì quay video cửa tổ ngay, báo trong ngày nếu thấy bất thường.
4. Theo dõi vài tuần đầu vào giờ nắng ấm nhất, ghi lại để so.

Mua tổ, mật và quà ở đâu

Nếu chưa chắc vùng mình hợp nuôi, có thể bắt đầu từ mật và các sản phẩm từ ong dú để quen trước. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, tổ ong dú giống, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem ở ongquy.com và hỏi trại về việc chở tổ lên vùng cao trước khi quyết. Nuôi rồi thì nên ghi chép đều để thấy đàn qua mùa lạnh ra sao, dùng app quản lý đàn cho tiện. Mật ong dú nhiều nước, vẫn nên cất ngăn mát dù trời mát.

Câu hỏi thường gặp