Trồng cây gì ở Lâm Đồng cho ong dú: vạt nắng, tránh thuốc

Người mới nuôi ong dú ở Lâm Đồng hay hỏi trồng cây gì, nhưng đi một vòng quanh Bảo Lộc, Di Linh hay Lâm Hà sẽ thấy hoa không hề thiếu: cà phê, bơ, sầu riêng, chè, rau, hoa cắt cành, dã quỳ bên đường. Cái đàn ong dú ở đây thiếu thường là hai thứ khác: giờ nắng đủ ấm để bay và một khoảng hoa không dính thuốc.

Vì vậy bài này không đưa danh sách cây dài, mà đi theo thứ tự người làm vườn ở Lâm Đồng nên nghĩ: chỗ đặt vạt hoa, nguồn sạch, rồi mới tới tên cây.

Ở cao nguyên lạnh, nắng quyết định hơn hoa

Ong dú thân nhỏ, giữ nhiệt kém hơn ong mật. Sáng sớm Lâm Đồng thường lạnh và có sương, đàn ra cửa muộn, chiều lại về sớm. Một cây hoa nở rộ nhưng nằm trong bóng râm, gió lùa thì đàn hầu như không ghé, vì lúc nó ấm lên thì cũng đã xế chiều.

Từ đó có một nguyên tắc đơn giản: cây hoa trồng thêm phải nằm ở chỗ có nắng sớm và kín gió, gần tổ để ong không phải bay xa trong không khí lạnh. Nhà ở vùng thấp như Bảo Lộc, Đạ Huoai, Cát Tiên có lợi thế rõ hơn nhà trên vùng cao Đà Lạt; nếu đất nhà ở cao và gió thì nên nghĩ tới chuyện nuôi ít, che chắn kỹ trước khi nghĩ tới trồng nhiều.

Chọn chỗ trước khi chọn cây

1. Hướng đông, đông nam của khu tổ: chỗ nhận nắng sớm nhất, ong bay ra là gặp hoa ngay.
2. Sau một bờ chắn gió: hàng rào cây bụi, vách nhà kho, bờ taluy đều được. Gió mùa khô ở cao nguyên làm hoa khô nhanh và ong bay vất vả.
3. Cách tổ vài chục mét đổ lại: gần thì đàn tranh thủ được cả những quãng nắng ngắn giữa hai cơn mưa.
4. Không sát chân giá đặt tổ: cây lớn lên chạm giá là thành đường cho kiến.

Bài toán thuốc ở vùng rau hoa

Lâm Đồng có những vùng chuyên rau, hoa trong nhà kính và ngoài đồng phun xịt thường xuyên. Đàn ong dú đặt cạnh những lô như vậy có thể tự dưng yếu dần, ong thợ chết lác đác trước cửa mà không thấy kẻ thù nào. Trồng thêm hoa trong vườn nhà lúc này có tác dụng kép: cho ăn, và kéo ong ở lại gần thay vì bay sang lô hàng xóm.

• Nói chuyện với nhà bên cạnh về giờ phun: phun chiều muộn khi ong đã về tổ đỡ hại hơn phun buổi sáng.
• Trong vườn mình, dùng biện pháp thủ công hoặc phun lúc ong không bay, tránh phun lên hoa đang nở.
• Nếu đất nhà kẹp giữa các lô xịt dày, chuyển tổ vào sâu phía vườn cây lâu năm, đặt vạt hoa giữa tổ và nguồn thuốc.

Những nhóm cây hợp với Lâm Đồng

Tiêu chí chung vẫn là hoa nhỏ, nhiều bông, ống hoa nông. Hoa to cánh dày, ống sâu như nhiều loại hoa cắt cành thì đẹp nhưng ong dú khó vào.

Lấp quãng thiếu theo nhịp mùa của vùng

Mùa mưa ở Lâm Đồng kéo dài nhiều tháng, ngày nắng ít, ong ra được lúc nào hay lúc đó. Mùa khô thì nắng nhiều nhưng gió hanh, sau khi cà phê và các cây chính dứt hoa có thể có quãng vắng. Cách đơn giản nhất là ghi lại trong một năm: tháng nào ong về cửa tổ thưa, ít phấn trên chân. Đó là tháng cần cây trồng thêm. Ghi chép nhịp này trên app quản lý đàn giúp năm sau nhìn lại không phải đoán. Muốn xem thêm về nhịp mưa nắng, đọc mục Khí hậu & mùa vụ.

Mua giống và sản phẩm ong dú ở đâu cho chắc

Khi đã có vạt hoa và chỗ đặt tổ ấm, việc tiếp theo là chọn đàn khỏe ngay từ đầu. Đàn tách từ trại có nguồn gốc rõ thường dễ thích nghi hơn đàn trôi nổi, và tuyệt đối không nên mua tổ bắt từ rừng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống nhân bằng cách tách đàn, cùng mật ong dú, hộp quà mật và đồ làm từ sáp ong dú như son dưỡng môi; người ở xa có thể hỏi trại về cách vận chuyển tổ lên vùng lạnh và cách giữ ấm đàn những tuần đầu.

Câu hỏi thường gặp